Alfarroba, Johannesbrood, Portugal, Algarve

Alfarroba - over chocolade, goud en cola

De johannesbroodboom of St. Jansbroodboom, is typerend voor de Algarve. In het Portugees wordt de boom Alfarrobeira genoemd en de vrucht van deze boom heet Alfarroba ( al-harruba in het Arabisch).

De johannesbroodboom is een lid van de peulvruchten (erwten) familie. Het is een grote boom en wordt in 50 jaar 15 meter hoog. Hij produceert de eerste 15 jaar van zijn leven geen vruchten, maar zal tot ver in zijn oude dag vrucht dragen. Een grote boom kan in één oogst een ton bonen produceren. In tegenstelling tot de sinaasappelbomen hebben johannesbroodbomen niet veel water nodig.

De johannesbroodboom bloeit in september en oktober. De bloemen van vrouwelijke johannesbroodbomen moeten worden bestoven door stuifmeel van de mannelijke bomen. Zich ontwikkelende peulen hebben het uiterlijk van groene tuinbonen, maar ze worden donker glanzend bruin in hun volwassenheid. Het duurt een heel jaar voordat de peulen zich hebben ontwikkeld en rijp zijn.

                                    

Zowel de zaden als de peulen zelf zijn eetbaar. De gemalen zaden worden gebruikt als vervanging voor cacao en als voedsel (ook bekend als algarroba, sint-jansbrood en johannesbroodpitmeel). De peulen worden veel gebruikt als veevoer. Johannesbroodmeel wordt ook gebruikt als voedselstabilisator en als verdikkingsmiddel.

In de Algarve wordt johannesbroodmeel bij het bakken gebruikt als alternatief voor chocolade en staat ook bekend onder de naam cacao do Algarve. Johannesbrood is vrij van de stimulerende middelen cafeïne en theobromine die in chocolade worden aangetroffen. Het is ook van nature zoet, dus johannesbroodproducten bevatten over het algemeen aanzienlijk minder suiker dan hun chocolade-tegenhangers.           

Omdat de zaden van de johannesbroodboom allemaal hetzelfde wegen, werden ze in het Midden-Oosten gebruikt om diamanten, zilver en goud te wegen. Het woord "karaat" verwijst naar de officiële naam van de johannesbroodboom: Ceratonia Siliqua. Het systeem werd uiteindelijk gestandaardiseerd en één karaat werd vastgesteld op 0,2 gram. In de laat-Romeinse en vroege Byzantijnse tijd woog de puur gouden munt die bekend staat als de solidus 24 karaats zaden (ongeveer 4,5 gram). Als gevolg hiervan werd de karaat ook een maatstaf voor de zuiverheid van goud. Dus 24-karaats goud betekent 100% puur, 12-karaats goud betekent dat de legering 50% goud bevat, enz.

Het zaad wordt gebruikt om LBG (Locust Been Gum) voedselgroep nr. E410 te produceren, een polysaccharide met een zeer hoog waterbindend vermogen. Deze eigenschap brengt johannesbrood-pitmeel in de voedingsindustrie als zeer divers bindmiddel, verdikkingsmiddel in jam, sauzen en een kristallisatieremmer in ijs en dranken. Samen met voedsel wordt LBG gebruikt in geneesmiddelen, cosmetica, chemicaliën en explosieven om er maar een paar te noemen.

Een ander interessant detail is dat het gerucht gaat dat alfarroba een van de geheime ingrediënten van Coca Cola is.

Portugal produceert ongeveer 40.000 ton alfarroba per jaar, waarvan het grootste deel wordt geëxporteerd. Portugal en Spanje zijn de grootste producenten van Johannesbrood in Europa. Samen met de andere landen rond de Middellandse Zee zijn ze goed voor 75% van de wereldproductie.

De laatste jaren is er steeds meer vraag naar Alfarroba gekomen, mede door de vele toepassingen in de voedsel en medische sectoren. De prijs is van €4 per arroba (15 kg) in 2010, maar liefstgestegen tot €12,50 per arroba in 2020.

Terug naar de index

Copyright Wonen in de Algarve